Veilig stoken: onderhoud van schoorsteen, kachel en open haard

Veilig stoken begint al voordat je de lucifer aansteekt. Een open haard of houtkachel geeft warmte en gezelligheid, maar vraagt ook om onderhoud. We zien dat veel problemen beginnen bij hout dat te nat is en een schoorsteen die te lang niet is geveegd. Hieronder lees je waar je elk jaar op let.

Waarom is onderhoud zo belangrijk?

Bij het verbranden van hout ontstaat altijd wat roet en creosoot, een teerachtige laag in het rookkanaal. Bij nat hout of te weinig lucht komt daar veel meer van vrij. Creosoot is zeer brandbaar: hoopt het zich op, dan kan er schoorsteenbrand ontstaan. Een verstopt kanaal is net zo gevaarlijk. Door een vogelnest of losse stenen kan er te weinig trek zijn, waardoor rook terugslaat de kamer in met het risico op koolmonoxidevergiftiging.

Schoorsteen vegen: hoe vaak?

De brandweer adviseert om je schoorsteen minimaal één keer per jaar te laten vegen. Het beste moment is voor het stookseizoen. Stook je 3 tot 4 keer per week, dan moet het vaker, volgens het Verbond van Verzekeraars. Spreek dat af met je schoorsteenveger, want het hangt af van je stookgedrag.

Een erkende schoorsteenveger haalt niet alleen roet en creosoot weg, maar controleert ook het kanaal op scheuren, nesten en verstoppingen. Het Verbond raadt daarnaast aan om ongeveer eens per vijf jaar het kanaal met een camera te laten inspecteren. Check ook je opstalverzekering: sommige verzekeraars stellen eisen aan het vegen. Bewaar daarom de factuur of het veegbewijs.

Onderhoud aan je kachel of open haard

• Afdichtingen en glas: controleer de deurafdichting en de ruit. Een lekkende afdichting geeft onregelmatige luchttoevoer, waardoor hout minder goed verbrandt.
• As en rooster: leeg de aslade regelmatig, zodat er lucht onder het vuur kan komen. As kan lang na het stoken nog gloeien, dus gebruik een metalen emmer met deksel en zet die buiten op een veilige plek.
• Open haard: controleer of de schouw en de rookklep goed werken.
• Ruit: een steeds zwarte ruit is een teken van een slechte verbranding. Lees kachelruit schoonmaken.

Koolmonoxide- en rookmelder

Koolmonoxide is een geurloos en kleurloos gas dat ontstaat bij onvolledige verbranding en dat levensgevaarlijk is. De brandweer adviseert een CO-melder aan het plafond in de ruimte van je haard of kachel. Zorg daarnaast voor werkende rookmelders. Ventileer ook tijdens het stoken: een kachel heeft zuurstof nodig, zeker in een goed geïsoleerd huis.

Veilig stoken begint bij je hout en je vuur

Veel onderhoudsproblemen beginnen bij nat hout. Dat verbrandt onvolledig en geeft meer roet en meer creosoot. Al ons haardhout is ovengedroogd tot onder de 20 procent vocht, dus je kunt direct stoken. Bewaar het daarna droog, zie haardhout opslaan. Heb je zelf hout, meet dan met een vochtmeter of het droog genoeg is, zoals uitgelegd in hoe droog moet haardhout zijn.

Steek je vuur aan van bovenaf met de Zwitserse methode en droog aanmaakhout, smoor het vuur niet en stook nooit behandeld, geverfd of geïmpregneerd hout. Check voor het aansteken ook de Stookwijzer, zodat je geen overlast geeft.

Wat doe je bij een schoorsteenbrand?

Een loeiend of bulderend geluid in het rookkanaal en een vuur dat veel harder brandt dan normaal zijn signalen. Dit is wat de brandweer adviseert:

1. Blus nooit met water. Water wordt stoom en dat kan het rookkanaal doen scheuren.
2. Doof het vuur in de haard met zand of zout.
3. Sluit de schoorsteenklep en de luchttoevoer van de kachel. Bij een open haard sluit je de deurtjes.
4. Bel 112.
5. Ventileer de ruimte nadat het vuur is gedoofd.

Stook daarna niet meer tot de schoorsteen is geveegd, gecontroleerd en zo nodig gerepareerd, en meld de schade bij je verzekeraar.

Veelgestelde vragen

Is schoorsteen vegen verplicht?

Dat hangt af van je situatie. Veel verzekeraars stellen eisen, dus kijk in je polis. Los daarvan adviseert de brandweer minimaal één keer per jaar.

Hoe vaak moet je de schoorsteen laten vegen bij een houtkachel?

Minimaal één keer per jaar, vaker als je 3 tot 4 keer per week stookt. Je schoorsteenveger kan je advies geven op basis van wat hij aantreft.

Waar hang je een koolmonoxidemelder?

Aan het plafond in de ruimte waar de kachel of haard staat. Volg daarnaast de handleiding van de melder.

Is ovengedroogd hout veiliger?

Droog hout geeft minder creosoot en dus minder kans op schoorsteenbrand. Lees meer over ovengedroogd haardhout.

Mag ik mijn schoorsteen zelf vegen?

Dat raden we af. Een erkende schoorsteenveger controleert ook het kanaal, en sommige verzekeraars eisen vegen door een vakman.