Kort antwoord: creosoot is een teerachtige aanslag in je schoorsteen van onverbrande deeltjes uit de rook. Het is zeer brandbaar en de belangrijkste oorzaak van schoorsteenbrand. Je voorkomt het met droog hout onder de 20 procent vocht, genoeg lucht bij het vuur en een schoorsteen die minimaal één keer per jaar geveegd wordt.Creosoot zie je niet, tot het een probleem is. Het zet zich af in het rookkanaal en wordt laag voor laag dikker. Als houtleverancier krijgen we hier vaak vragen over, en het antwoord begint bijna altijd bij het hout en de manier van stoken. Hieronder lees je wat creosoot is, waar het vandaan komt en wat je eraan doet.Wat is creosoot?Creosoot bestaat uit onverbrande brandstofdeeltjes die met de rook meegaan en zich aan de schoorsteenwand hechten. Daar koelen ze af en harden ze uit tot een teerachtige laag. Volgens de brandweer ontbrandt creosoot rond de 500 graden, een temperatuur die in een rookkanaal snel bereikt kan worden.Let op: hetzelfde woord wordt ook gebruikt voor een oud houtverduurzamingsmiddel, zoals in carbolineum. In dit artikel gaat het alleen om de aanslag in je schoorsteen. Behandeld of geïmpregneerd hout hoort sowieso niet in je kachel.Hoe ontstaat creosoot?Creosoot ontstaat als hout niet volledig verbrandt en de rook onderweg afkoelt. De vier grootste oorzaken:
Nat hout: het vuur gebruikt zijn energie om water te verdampen en blijft koel. Dat geeft veel meer rook. Lees hoe droog moet haardhout zijn.
Smoren: de luchttoevoer ver dichtdraaien om langer met een vulling te doen. Het hout smeult dan, en juist smeulend hout geeft de meeste aanslag.
Lage temperatuur in het rookkanaal: dat gebeurt vooral bij het aansteken en bij een klein vuurtje dat nooit op temperatuur komt.
Weinig en kort stoken: een kanaal dat koud blijft, houdt de aanslag vast.
Wat is het verschil tussen roet en creosoot?
Roet
Creosoot
Uiterlijk
Zwart en poederig
Plakkerig tot hard en glanzend
Verwijderen
Met vegen
Vegen, en hard vastgekoekt met een ramoneur
Hoe erg?
Vervuilend en brandbaar
Zeer brandbaar, grootste gevaar
Bruine of zwarte aanslag op je ruit komt uit dezelfde verbranding. Maak je je kachelruit schoon en moet dat na elke avond, dan is de kans groot dat er ook meer aanslag in je rookkanaal komt.Hoe voorkom je creosoot?
Stook droog hout. Dit is de grootste winst. Al ons haardhout is ovengedroogd tot onder de 20 procent vocht, zodat je niet hoeft te gokken. Lees ook wat de voordelen van ovengedroogd haardhout zijn.
Steek aan van bovenaf. Met de Zwitserse methode gaat de rook door het vuur heen en komt er minder aanslag in het kanaal. Stap voor stap staat dat in houtkachel aansteken.
Geef het vuur lucht. Laat de luchtschuif open tot het vuur goed brandt en smoor het niet om de avond te rekken.
Leg vaker kleine beetjes bij. Twee of drie blokken tegelijk branden heter dan een volle kachel.
Stook geen afval. Geen geverfd, behandeld of geïmpregneerd hout, geen kranten in grote hoeveelheden.
Laat vegen. Minimaal één keer per jaar, en vaker als je 3 tot 4 keer per week stookt.
Hoe verwijder je creosoot?Dat laat je over aan een erkende schoorsteenveger. Zachte aanslag gaat er met vegen uit. Is de laag hard vastgekoekt, dan is een ramoneur nodig die de aanslag mechanisch uit het kanaal haalt. Een schoorsteenveger kan ook beoordelen of de laag zo dik is dat je beter tot na de behandeling niet stookt. Middeltjes die je in het vuur gooit, zijn geen vervanging voor vegen. Wat een jaarlijkse beurt verder inhoudt, lees je in veilig stoken.Hoor je een loeiend geluid in je schoorsteen? Dan kan er creosoot branden. Blus nooit met water. Doof het vuur in de kachel met zand of zout, sluit de klep en de luchttoevoer en bel 112.Veelgestelde vragenIs creosoot gevaarlijk?Ja. Creosoot is zeer brandbaar en kan een schoorsteenbrand veroorzaken. Een dikke laag kan bovendien de trek belemmeren, waardoor rook terug de kamer in kan slaan.Creosoot valt naar beneden in de kachel. Wat nu?Dan zit er een laag in je kanaal die loslaat. Stook niet verder en laat een schoorsteenveger kijken.Hoe ruikt creosoot?Als een scherpe, teerachtige lucht. Ruik je die in huis als de kachel uit is, dan is dat een reden om de schoorsteen te laten controleren.Geeft droog hout helemaal geen creosoot?Een beetje aanslag ontstaat altijd. Met droog hout en een goed brandend vuur blijft het beperkt, en dat houdt vegen zinvol maar eenvoudig.Geeft naaldhout meer creosoot?Naaldhout geeft meer aanslag dan loofhout, zeker als het niet goed droog is. Daarom kun je beter loofhout stoken. Meer lees je in kachelhout.